Categorie: De parvenu

Toen ik tien jaar geleden het plan vatte om een roman te schrijven, plakte ik er een duidelijk doel aan. Ik schreef ‘m niet om mijn trauma’s te verwerken, om af te rekenen met Jan en alleman of omdat ik vond dat mijn verhaal ‘verteld moest worden’. Nee, ik wilde zien of het me zou lukken om een boek te schrijven dat zo goed was dat mijn neefje het voor zijn eindexamen mocht lezen. Dat het dus literair was.

Het ventje was toen nog 7 en las met moeite Nijntje in het circus, maar is volgend jaar mei klaar met het gymnasium (en geeft mij tennisles, maar da’s een ander verhaal). Ik had De parvenu wel eens bij zijn ouders in de kast zien staan, keurig in de buurt van Scholten en Springer, maar er nooit meer bij stil gestaan dat hun zoon inmiddels voor zijn lijst uit die kast mag putten.

En dat had-ie gedaan, meldde hij deze week met een appje. Toestemming van hogerhand had hij niet zonder slag of stoot gekregen, want eigenlijk had hij moeten kiezen uit de eliteraire selectie die de school voor hem had gemaakt. Mark Schalekamp maakte daar geen deel van uit (Arthur Japin en Abdelkader Benali weer wel, allebei tamelijk beroerde schrijvers, maar dat was de leraar Nederlands kennelijk ontgaan). Is dat boek van die oom dan wel literatuur, was de vraag (misschien dacht hij dat een boek van een oom een familieromannetje was).

‘Wie heeft het uitgegeven?’ vroeg de leraar streng. Wist mijn neef veel, hij zocht het op. ‘Arbeiderspers,’ meldde hij. En toen was het goed. Want zo werkt het: de uitgever bepaalt, die is de poortwachter. De Bezige Bij, Contact, Meulenhoff, Querido, Nijgh en nog zo’n 7 andere zijn literaire uitgevers. Dat rijtje is tamelijk arbitrair, maar recensenten en boekenprijsjury’s weten het wel, net als leraren Nederlands. Prometheus zit bijvoorbeeld op het randje, daar kom je vooral binnen als je makkelijk verkoopbaar bent wegens BN-schap, blonde lokken of sensatie. En een zelfuitgegeven boek neemt niemand serieus, dat spreekt vanzelf, want als het goed was zou een gerenommeerde club het wel hebben uitgegeven, circelredeneert men.

Het logo van een uitgever op de boekomslag is niet bepaald als Louis Vuitton op je tas of Moncler op je jas, maar een beetje als een verborgen pixel, leesbaar voor weinigen. Het merk op mijn boek is goed genoeg. Mijn missie is geslaagd – nu mijn neefje nog.

Adriaan Roland Holst was dichter. Prins der Dichters zelfs. Altijd keurig in pak, een heer van stand, al stond hij er om bekend voor zijn middagdutjes geregeld jonge meisjes mee te slepen naar zijn dichtershol.

Dat hol staat in Bergen, een lieflijk huisje met een rieten hoed aan de rand van het dorp. Via het Letterenfonds is het sinds een jaar of tien telkens een maand het onderkomen voor een schrijver > Lees verder op Substack

You can give up your Dutch lessons, because I’m proud to present: The Parvenu, the English translation of my novel. Isn’t that wonderful?

‘I’m happy if you are,’ you might say, ‘but first of all: what’s a bloody parvenu?’ Well, it’s an upstart, an arriviste, a person who has risen to a higher status but has not been socially accepted by others in that class. ‘Not one of us,’ they’d say. Like Tom, the Talented Mr. Ripley. Like you, maybe. Or Chris, in Woody Allen’s Match Point.

Or like Hugo Stadman, the main character in my book. A thirty-something banker in Amsterdam, who thinks that membership of the prestigious Batavia Club holds the key to getting ahead in the world. But Hugo has much to hide, including his family background and his own far from impeccable behaviour. The Rise & Fall of Hugo Stadman.

Last Valentine’s Day, only five months ago, De Parvenu, the Dutch original, was published, and my oh my, wasn’t that a great day for the Netherlands! People queuing, almost fighting, sometimes waiting for hours to get their copy of De Parvenu. It’s topped the charts ever since, it’s been voted Book of the Year – and it’s not even August!

Okay, I’m slightly exaggerating here, but the book is already in its third printing, and the reviews have been great: ‘The Parvenu is a novel about the longing to be someone you’re not, about human fallibility, love and addiction,’ one newspaper wrote. ‘Fast-paced and funny, the trials and tribulations of Hugo Stadman are poignant and intriguing.’ Or, as another critic said: ‘American Psycho meets About the Boy.’ And last month, Eyeworks, Holland’s most successful film production company, acquired the movie rights to the book.

So yes, I’m happy. You will be too when you read my book. The Parvenu, for sale as an e-book, at Amazon.com, at Amazon.co.uk, at Amazon.de or through iBooks (US, UK, France, Germany, Canada and Australia), for $4.99 – more or less for free.

Groot artikel in De Telegraaf vandaag over De Parvenu:

Lees het als PDF.

De Parvenu krijgt veel publiciteit, en terecht natuurlijk. Op de pagina Pers over Parvenu staat ’t op een rijtje, maar hier vast twee recente artikelen. Een niet onverdienstelijke recensie in Vrij Nederland en uit het maandblad Jan een achtergrondverhaal over de totstandkoming van het boek. Leest!

Vrij Nederland, 11 juni 2011:

Jan, juli 2011:

Of als PDF.

Als PDF.

Wat is de overeenkomst tussen De ontdekking van de hemel, Karakter, Breakfast at Tiffany’s, De kleine blonde dood, American Psycho, De gelukkige huisvrouw, Harry Potter, De oesters van Nam Kee en De Parvenu?

‘Moeten we Barry niet vragen?’
‘Niet mean genoeg.’
‘Daan dan?’
‘Kan niet. Die draait de hele zomer met Pim.’
‘Tygo? Die heeft ook dat boosaardige, dat mysterieuze, weet je wel.’

Eyeworks heeft deze week de filmrechten van De Parvenu gekocht. Da’s bijzonder, bijzonder snel ook: mijn boek is pas drie maanden oud. ‘De Parvenu leest als een film,’ zeggen ze in het persbericht. ‘Het is een fascinerend en spannend verhaal over de opkomst en val van een jonge ambitieuze bankier tegen de achtergrond van de kredietcrisis. De zwarte humor en zelfspot spreekt ons erg aan.’ Wie ben ik om dat tegen te spreken?

Gaat nog wel even duren voor we Waldemar of Chris (en why not Brad of Leonardo?) zullen zien als Hugo, de hoofdpersoon uit De Parvenu. Minstens anderhalf jaar. Eerst worden fondsen vergaard, een regisseur aangezocht. Het boek moet worden verwerkt tot scenario, een hele klus, waarbij de kans is groot dat het verhaal hier en daar iets herschreven wordt, met name het slot: filmbezoekers houden van een happy ending – net als Hugo overigens.

Vervolgens wordt het spannender, dan worden de rollen verdeeld. Er zijn behoorlijk wat interessante vrouwelijke bijrollen te vergeven, met veel bloot – functioneel uiteraard. Ik ben van plan me te bemoeien met die audities. Als je denkt dat je geschikt bent, bijvoorbeeld als juffrouw in een massagesalon, kun je je ook alvast melden bij me, daarvoor is het nooit te vroeg, acteerervaring of opleiding vind ik niet relevant, dat wordt enorm overschat. Stuur maar gewoon een fotootje of zo en dan zien we wel.

En dan begint het draaien. Regisseur op een klapstoel, cut, een tiran is het, de hoofdrolspeler wil een grotere camper, eist meer en meer coke, dreigt halverwege de draaidagen de set te verlaten, het geld is op, twee stuntmannen laten het leven, it’s a wrap, Gouden Kalf, Oscar voor Best Foreign Movie, ‘I wanna thank God, my mother, the crew, the wonderful people at Eyeworks’: De Parvenu – The Movie.

Lees het artikel in PDF: DePers10 mei 2011 of de link naar het online-artikel.

Het was even wennen. Harry was er niet, Arnon evenmin, maar Joost, Kader, Tommy, Gerrit, Ramsey, Jan en Youp wel. En heel veel andere reuze belangrijke mensen uit de boekenwereld, plus hun man/vrouw/levenspartner. ‘Ik heb enorm genoten van je laatste boek,’ zei ik tegen iedereen, vooral tegen diegenen van wie ik vermoedde dat ze nog nooit iets hadden geschreven.

Het was mijn tweede Boekenbal, na het eerste in ’98. Harry was er toen wel, de meeste andere schrijvers ook, hun faam en intellect hield gelijke tred met de groezeligheid van hun jasjes. Ik vond hen behoorlijk interessant, zij mij niet, wat enigszins veranderde toen ik ergens achter een gordijn een emmer met munten had gevonden en een blad gin-tonic bestelde. Die eerste keer was ik er onuitgenodigd, binnen dankzij mijn perskaart.

Niet dat ik journalist was: die kaart had ik zelf gemaakt. Dat was ooit nog best een gedoe, zo’n twintig jaar geleden: naam van een persagentschap verzinnen, logo maken, serieuze pasfoto vinden, plastificeren bij de copyrette, maar photoshop maakte de laatste updates een fluitje van een cent. Ik heb enorm veel plezier gehad van mijn perskaart, vooral in het buitenland. Nooit hoefde ik meer in de rij te staan bij Musée d’Orsay of een hippige club: vriendelijk maar beslist flashte ik de kaart en de deur ging open. Van tevoren bellen of faxen bezorgde me tickets voor het North Sea Jazz, een plaatsje op de perstribune van San Siro, Camp Nou en Stamford Bridge, helikopterskiën, zelfs een tochtje over de rode loper in Cannes.

Een paar jaar geleden ben ik er mee gestopt. Te vaak vond ik het vervelend dat ik eigenlijk niets te zoeken had op weer zo’n mooi event, vervelend dat ik telkens een toneelstukje moest opvoeren, dat alleen een valse identiteit mij toegang verschafte. Het is zelfs het thema van mijn boek: je beter willen voordoen dan je bent – in feite ben ik geen haar beter dan mijn liegende hoofdpersoon Hugo.

En daarom was het even wennen, afgelopen dinsdag, om bij het Boekenbal gewoon naar binnen te kunnen wandelen, te kunnen dansen en drinken zonder de oude angst op een kwaad moment een hand op mijn schouder te voelen van een beveiliger, de boze PR-vrouw ernaast: ‘Ja, dat is ‘m, gooi ‘m eruit!’ De schrijverts onthaalden hun nieuwe collega echt niet juichend, het spandoek met ‘Welkom Mark’ heb ik ook gemist, maar toch, het was goed: ik mocht er zijn. ‘Goh, leuk je nou in het echt te ontmoeten,’ zei ik dus nog maar eens een keer tegen een of ander artistiek typje, ‘ik heb enorm genoten van je laatste boek.’

Mijn debuut op het Boekenbal, waarover later meer. Volgens Het Parool zag ik ze vliegen (klik twee keer op afbeelding voor leesbare vergroting):

Mijn eerste boek heette ‘Ridder Robert gaat op stap’, over een eenzame edelman die verwikkeld raakt in de hachelijkste avonturen. Een episch werk, kan je wel stellen. Tien pagina’s getypt op mijn vaders machine, de omslag tijdens handenarbeid geschilderd met ecoline. Uitgeverij Mark Schalekamp BV stond er, als achtjarige neigde ik al naar self-publishing. De hele druk, twintig stuks gekopieerd in de bibliotheek, verkocht ik binnen een week. Het is nog niet verfilmd.

‘De Rebellenclub’ was het tweede, in ’00. Portretten van enfants-terribles in de Nederlandse sport. Mijn trots was zelden groter dan toen ik mijn eigen boek zag liggen in de etalage van Athenaeum. Het lag er vanwege sportboekenweek, niet omdat het een enorme hit was, maar toch. Ik ging in die tijd regelmatig langs boekwinkels, gewoon, om even te kijken of mijn kindjes er wel goed bij lagen. Bij Scheltema gaf ik ze dan wel eens upgrade, verhuisde ik ze van vier hoog achter naar een plekje naast de kassa. Daar werden ze al snel weer verjaagd, zodat ze nooit buiten hebben mogen spelen, maar oud en stoffig werden in die boekwinkel. De grootste stapel zag ik uiteindelijk bij De Slegte, en uit dat weeshuis bevrijdde ik ze zelf, het hele zwikkie voor een prikkie, zo’n 200 boeken, zodat ik voor jarenlang aan verjaardagscadeau’s had.

‘De Parvenu’ is het derde. Raar gezicht: ik zag het een wildvreemde mevrouw lezen in een kroeg, een meneer stond er mee in zijn handen in mijn buurtboekwinkel Zwart op Wit – en legde het weer terug, verdomme. Het gaat goed met dit kind, het wordt mooi gevonden en terwijl de publiciteitscampagne nog moet beginnen, is het al meer dan 1.000 keer verkocht. Hier en daar ligt ’t in een top 10, in een enkele etalage, met Kluun als ordinaire buurman, maar er zijn ook winkels die het nog niet hebben. Die distributie wordt perfect zodra de tweede druk er is, die van De Arbeiderspers.

Weet je, mensen vragen me voortdurend: ‘Mark, ik heb zo genoten van je boek, het heeft mijn leven compleet veranderd. Kan ik nu iets voor jou doen?’ Ja, zeg ik dan, er is iets wat je kunt doen. Koop een reserve-exemplaar, prijs het de hemel in bij je vrienden, geef ’t ze cadeau, geef mensen van wie je ook maar vermoedt dat ze het nog niet hebben aan bij de politie, dwing je boekwinkelier dat-ie ’t in prominent in het zicht legt, desnoods onder bedreiging. Genoeg te doen!

Tijd voor het echte verhaal, omdat het zo’n mooi einde heeft. Het zit zo. Toen ik twee jaar geleden begon aan mijn boek had ik nog geen uitgever. Heel gewoon, niks aan de hand, dat kwam nog wel. Die zomer zou ik mijn bijna voltooide manuscript aanbieden aan de zes beste Nederlandse uitgevers, die dan maar om mij moesten vechten.

Ze wezen het af.

‘Goed geschreven, maar die verhaallijn klopt niet.’ Of: ‘motief van hoofdpersoon is onduidelijk.’ En: ‘dialogen te lang.’ Niet goed genoeg. En omdat die uitgevers dagelijks stapels manuscripten voor hun kiezen krijgen, heb je maar één kans. Die was nu verkeken.

Nadat ik uitgehuild was, zag ik ook de goede kant: de uitgevers hadden in ieder geval de moeite genomen om het te lezen, er deugde veel wel en hun kritiek sneed hout. Ik moest leren, zo simpel was het. Dat deed ik, ik werd beter, zeker ook vanaf het moment dat ik begeleid werd door twee ervaren redacteuren. Goed, dacht ik herfst 2009, die top kon ik vergeten, maar de subtop, dat moest lukken en daar zou ik ’t aanbieden wanneer het manuscript beter was.

Zover is het nooit gekomen. Ik ontmoette Gregor Witteveen, die net zelf 40.000 exemplaren had verkocht van zijn business-thriller, Bonus Time, onder zijn eigen label Juliette Books. De Nederlandse John Grisham wilde nu een e-bookuitgeverij beginnen voor naar het Engels vertaalde auteurs. Of ik mee deed.

En mijn Nederlandse papieren boek dan? Dat zou ik zelf uitgeven, maar wel met het logo van Juliette Books, dan lijkt het nog iets. In argeloze ogen tenminste, want kenners trappen er niet in. Recensenten bijvoorbeeld, zouden denken ‘ken-ik-niet-dus-zal-wel-niks-zijn’. Boekwinkels willen hits in hun schappen en doen liever zaken met bekende partijen. Het zou zwaar worden. Maar ach, kwaliteit zou overwinnen en ik ging vol goede moed door. Nu het happy end.

Omdat mijn boek een Engelse versie nodig had, benaderde ik deze winter een vertaalster. Ze wilde beoordelen of ze iets met mijn werk kon en vroeg twee hoofdstukken. Een weekje later, ruim een maand geleden, reageerde ze. Ze vond het enorm goed, maar, wilde ze weten: ‘wie geeft het uit? Want ik ben behalve vertaalster redacteur bij De Arbeiderspers. Ik ben nieuwsgierig. Mag ik het hele manuscript lezen?’ Tuurlijk, dat mocht, maar ik verwachtte er niets van, bovendien had ik de drukker al opdracht gegeven voor het maken van 2000 exemplaren.

Michele, zo heet ze, las het, anderen ook. Toen, nooit eerder vertoond in Nederland: twee weken voor lancering van een boek in eigen beheer meldde De Arbeiderspers het graag te willen uitgeven. Zo komt het dat ik afgelopen maandag mijn druk presenteerde en dat over een maand de tweede volgt, die van De Arbeiderspers.

De Arbeiderspers, uitgever van Joost Zwagerman, Maarten ’t Hart en Anna Enquist. En, mooi toeval, van mijn oud-oom Jean Schalekamp. Denk nou niet ineens dat wij allemaal schrijven. Mijn familie schildert. Huizen – kunst is voor mietjes, dat weet iedereen. Ik ben trots.

‘Een pijnlijk geestige roman. Of nee, andersom!’ vindt Ruben Nicolai, BNN-presentator. ‘Een zeer smakelijk romandebuut, dat doet snakken naar meer.’ Lees verder!

Frederike van Urk, merkstrateeg: ‘De Parvenu is geschreven in een heerlijke flow waardoor je het boek in één ruk uitleest. Met prachtige (woord-) vondsten (‘De mijne, de hare, alsof we om beurten een schep namen van een grote kom luchtsoep ’) die rauw worden afgewisseld met de inktzwarte zieleroerselen van de ik-verteller van het verhaal.’ Lees verder!

‘Een TGV door het woud van goede en minder goede manieren, en weet je wat: de conducteur komt niet langs,’ aldus Gerbert van Genderen Stort, communicatiemeneer. Lees verder!

Philip de Liagre Böhl, marketeer: ‘Het verhaal is herkenbaar, althans voor iemand die zich in ‘betere kringen’ begeeft. Het thema is universeel en zo oud als de weg naar Kralingen, zo schreef Molière vele toneelstukken en satires met dezelfde themathiek.’ Lees verder!

‘Ik las dit boek met één grote glimlach. Topboek!’ zegt Chris Zegers, acteur/zanger en ex-profvoetballer (in Singapore).

‘Ik hou wel van andermans drama,’ zegt Madeleine Boelsma, twenty-something en creatief met events. ‘Het voelde als een soap waar je niet op de volgende dag wilde wachten tot je erachter kwam hoe het verhaal verder ging. Ik wilde weten hoe het afliep dus heb de tv niet aangedaan, maar ben blijven lezen.’ Lees verder!

Jort Kelder: ‘De auteur, Mark Schalekamp, stormde ooit als junior bankier onze redactieburelen op met de dwingende belofte ‘ik word journalist!’. Dat lot is hem (en ons) bespaard gebleven. Een dramatisch mensch als Schalekamp is een geboren verhalenverteller en, gezien dit literaire debuut, zelfs een romancier. Hulde.’

‘De Parvenu hoort thuis in de literatuurlijst van elke zelfrespecterende boekenclub, op elke Chicklit plank, en maak alvast maar een nieuwe plank: want Schalekamp schrijft Neerlands’ eerste Dicklit!’ zegt Anjet van Dijken, journalist/schrijfster en parttime française. Lees verder!

‘De Parvenu is een actuele roman, die leest als een trein,’ vindt tv-maker Ivo Niehe.

Sander Dikhoff, advocaat: ‘De bladzijden zoeven voorbij. Gelijk de wind door de bladzijden van het op het strand vergeten boek. Dit boek vergeet je echter niet. Daar is het te spannend voor. Je laat het niet licht liggen. Niet voordat je het uit hebt. Pas daarna moet de kop in de wind.’ verder!

‘Het mooie is dat je tegen beter weten in nog vrij lang enige sympathie en hoop voor de zelfdestructieve en narcistische Hugo houdt,’ zegt Pieter Sleeboom, MBA-student in Barcelona. Lees verder!

‘Ik kijk graag films in het vliegtuig,’ zegt Sjaak Zonneveld, reiziger/avonturier en blogger, ‘maar na een half uurtje Gordon Gekko in de tweede Wall Street film gaf ik toch de voorkeur om door te gaan met het verhaal van private banker Hugo Stadman, hoofdpersoon in de Parvenu.’ Lees verder!

Ze hebben mijn boek niet verbrand. Ook hebben ze me niet uitgelachen – niet in m’n gezicht althans. De eerste recensies zijn binnen…

Moet bekennen dat ik ’t spannend vond. Ik heb nog geen kinderen gebaard (schijnt best zwaar te zijn overigens. Te vergelijken met het rennen van een halve marathon, hoorde ik laatst). Maar zo voelt het een beetje: ik ben twee jaar zwanger geweest en ik zou het pijnlijk vinden als de eersten aan mijn kraambed het kindje spuuglelijk zouden vinden.

En het overkomt de beste: Tommy Wierenga, gevierd en gelauwerd, kreeg laatst in Het Parool onder uit de zak van Arie Storm, de man die over Nelleke Noordervliet schreef: ‘zo komt literatuur aan haar slechte naam’. Of neem Kluun op wie ’t al jaren prijsschieten is: ‘Je vindt bij Kluun niet één mooie zin of interessante gedachte. Het taalgebruik is van grote banaliteit en clichématigheid,’ aldus de NRC. Onze masochistische vriend publiceert de ergste kritiek op z’n site.

Kun je maar beter je eigen critici uitzoeken. Allen, hoe eerlijk zijn ze? Als mensen ’t niets vinden, zeggen ze in het algemeen niets. Of proberen ze voorzichtig nog iets positiefs te melden, maar je voelt aan alles dat ze hard hebben moeten zoeken. En als ze kritiek hebben, weet je dat wat ze prijsgeven eigenlijk het topje van een ijsberg is.

De eerste vier recensies, van volstrekt willekeurig gekozen mensen, mensen die ik verder ook nauwelijks ken of zo:

‘Een knap geschreven roman die een oncomfortabele spiegel voorhoudt. Intelligent, erg geestig met vleugen American Psycho en Mad Men,’ schrijft Willem Sodderland, zakenman, net 40. Lees verder!

Of Claartje Kruijff, nog lang geen 40, predikante – dus goudeerlijk: ‘Net zo humorvol en anekdotisch als Het Diner (Koch) maar met meer nuance en gelaagdheid in het verhaal.’ En: ‘Het boek geeft een goede beschrijving van de tijdgeest en nodigt uit tot het stellen en ook herkennen van veel existentiële vragen. Wie zijn we? Tegenover wie leggen we verantwoording af en voor wie voelen we ons verantwoordelijk?’ Lees verder!

‘Vermakelijk geschreven verhaal over het stijgen en dalen op de sociale ladder,’ vindt Daniëlle Schouten, twenty-something, zit in de sportauto’s. Haar favoriete passage? ‘Stukje over Bono. Leest als een gedicht. Ik moest ook erg lachen om de zin “Als in Hans, maar dan zonder Grietje, laat ik een spoor achter, van sushi.” Lees verder!

‘Verliefd, verleid, verslaafd,’ zegt Erik Graadt van Roggen, PR-man. Zijn favoriete passage: ‘De waarheid is als klassieke muziek. Mensen zeggen dat ze ervan houden, maar liever horen ze iets anders.’ Lees verder!

‘Wat is dat, een parvenu?’ vroegen best veel mensen. ‘Nou, je weet wel,’ zei ik dan, ‘iemand zoals jij.’ Een indringer in een hogere maatschappelijke klasse. Een social climber. Niet OSM, wordt geringschattend over de parvenu gezegd. De hoofdpersoon in mijn boek is er zeker een.

De Parvenu is bijna te koop, nog zo’n anderhalve maand tot de spetterende presentatie. Weet nog niet of ik voor die gelegenheid naakt van de Van Brienenoord spring of het eerste exemplaar aanbied aan Obama. Misschien combineer ik ’t wel.

Vooruitlopend op de eerste officiële druk heb ik 20 zogenaamde ‘reisexemplaren’, een soort voordruk die ik wil weggeven. Maar je begrijpt natuurlijk dat ik de vrucht van twee jaar vlijt niet aan zomaar iemand in preview wil geven: ze zijn bestemd voor de 20 Beste Recensenten van mijn boek. Misschien voor jou.

Straks zullen de recensenten van De Volkskrant en Vrij Nederland hun pennen in azijn dopen en mij genadeloos neersabelen. Tenminste, dat hoop ik dan maar: beter geslacht dan onbesproken. Want dat is het ergste wat een schrijver kan gebeuren, dat-ie na een jaar uit zijn schrijvershol kruipt en niemand ‘m opmerkt. En om dat te voorkomen zoek ik 20 recensenten.

Het is een vak, dat van recensent. Een goeie heeft twee kenmerken: ten eerste is-ie in staat een mening te vormen, lovend of zuur. Met een ‘leuk boekie, op het begin en het eind na’ kom je er niet mee. En ten tweede heeft een goeie recensent bereik: zijn woord wordt verspreid. Ben je er een? Ken je er een? Heb je de tijd om deze maand het boek -een pageturner overigens- te lezen? Wil jij mijn werk graag bekritiseren? En vertel je dat graag aan de halve wereld? Mail me en zeg me waarom jij een geschikte recensent bent of kent.

Vijf heb ik al:

Daniëlle Schouten (vrouw – twentysomething – zit in de sportauto’s)
Erik Graadt van Roggen (metroman – net 40 – directeur pr-bureau)
Ruben Nicolai (jongeman – jonge vader – acteur/presentator)
Willem Sodderland (zakenman – provinciaal – buzzer)
en Jort Kelder (mediaman – begin 40 – vegetariër/journalist)

Over een week vertel ik wie mijn andere 15 beulen zullen zijn. Hun recensie lees je de 20 dagen voorafgaand aan de boekpresentatie op mijn blog.

Hoe maak je een boek? Tuurlijk, je begint met typen, zeker acht uur per dag, voor minstens een jaar. Vervolgens sabelt een redacteur je neer, kan je de helft weggooien en mag je weer een half jaar typen. Op een goed moment heb je een manuscript, van 72.000 woorden in mijn geval, zo’n 256 boekenpagina’s. Maar dan?

Eerst vist de persklaarmaakster de foutjes eruit. Komma’s en punten, maar ook feitelijke onjuistheden. ‘In Amsterdam kruist tram 5 niet met lijn 14,’ zei ze bijvoorbeeld. Of: ‘In het vorige hoofdstuk heette ze nog Anna. Klopt niet.’

Dan de omslag, enorm belangrijk. Die moet niet alleen mooi zijn, maar ook belangstelling wekken. Dat wil ieder boek, dus lijkt een tafel in een boekwinkel op een crèche: elk kindje gillend om aandacht. Er is wel eens onderzoek gedaan naar hoe dat werkt in supermarkten, waar vanaf de schappen merken schreeuwen. Het blijkt dat het oog in zo’n kakofonie bij voorkeur de witte strip tussen de schappen zoekt: het enige rustpunt. Een goeie omslag krijst dus niet, maar is simpel en sober, in primaire kleuren. Zo maakt Ron van Roon ze, al jaren, voor Grunberg, Giphart en vele anderen, maar zijn mooiste werk heeft hij voor mij gemaakt – zoals ik je binnenkort zal laten zien.

Nog twee stappen. Welk lettertype wordt ’t? Trump of misschien Garamond? Mijn boek wordt gezet in Milller, da’s dan een overeenkomst met Komt Een Mevrouw Enz. De hoofdstukken, moeten die gestapeld of begint elk op een nieuwe pagina? Krijgen ze titels of nummers? De opmaker maakt op en als hij klaar is, zoek je met ‘m of er geen hoerenjongen in de drukproef zijn geslopen: een laatste regel van een alinea die bovenaan een pagina staat. Is lelijk. Weeskindjes wil je ook niet: een eenzame eerste regel van een alinea onderaan een pagina.

Tot slot de drukker. Het formaat is 13,5 bij 20 cm, papier is romandruk crème 90 grs/m, enkel zwart bedrukt, genaaid gebrocheerd met 2 platrillen, zijbelijming met een dubbele flap. Dat je ’t weet.

Mijn boek is klaar. En het is prachtig. Uiteraard had ik graag gewild dat het op grote stapels van een bookstore near you lag, zo vlak voor kerst. Is niet gelukt. Voor nu raad ik je Joep! van Philip de Witt Wijnen aan, de biografie van Joep van den Nieuwenhuyzen, of Kameraad Baron, de laatste van Jaap Scholten. Tegen de tijd dat je die uit hebt, is mijn boek te koop. Begin februari. Later meer!

Rotterdam had ook de laatste paar honderd meter dat het nog scheidde van het dorp opgeslokt – aan niemandsland wordt in de Randstad niet meer gedaan. Barendrecht. Was er jaren niet meer geweest, maar één verkeerde afslag en ik reed ineens m’n geboortedorp binnen.

Vooruitgang had ook hier onmiskenbaar toegeslagen: ik zag rotondes, een IKEA en een Cultureel Centrum. Het regende zachtjes. Mijn lagere school stond er nog, op een steenworp van de vijand, de christelijke basisschool. Of een ijsbalworp, in de winter. Verderop mijn voetbalclub en daar, in dat huis, woonde m’n beste vriendje. Nu niet meer, nu wonen daar Jack, Yvonne, Tobias & Maikel. Mijn oude buurt, nog altijd even braaf en grijs. Straat na straat, vind maar eens 10 verschillen: rijtjes huizen, auto’s, een eenzame boom in een perkje vol kniehoog zielloos groen.

Het huis waar ik opgroeide bleek enorm veranderd. Sterk gekrompen, om te beginnen: de tuin, ooit een voetbalveld, nu een postzegel. Ook viel ’t me op dat de huidige bewoners nog steeds niet het bordje met ‘Hier woonde Mark Schalekamp, schrijver‘ hebben opgehangen.

Het begon steeds harder te regenen, zoals het de 17 jaar dat ik er woonde voortdurend deed. ‘Het is knap dat je er nog zo goed uit bent gekomen,’ zei één van m’n psychiaters laatst bewonderend. A writer’s goldmine, die jeugd van mij, dat natuurlijk wel, dus mij hoor je niet klagen.

Ik at een puddingbroodje in de Dorpsstraat. Eigenlijk was hier niet zo veel veranderd: een Intertoys, Bakker Klootwijk, slagerij J. van der Ven. Het was vakantie en moeders liepen met hun kinderen, zonder uitzondering gehuld in Feyenoord-shirts. Zo luidt de etiquette in deze contreien, draag je iets anders, heb je iets uit te leggen.

In het Cultureel Centrum treedt volgende week Lenette van Dongen op, las ik. Op ’t moment dat ik ’t dorp verliet, hield ’t prompt op met regenen.

Geef mij een hondenleven: de hele dag tukken in de zon, om af en toe wakker te worden voor een bak voer of een wandeling waarbij je overal mag pissen en je ongestraft aan een ieders geslachtsdelen mag snuffelen. Balou en Mootje zijn de honden van de Boussarelle. Ik weet niet wat voor merk ze zijn, geen Dobermann en ook geen Sint Bernard, in ieder geval. Ze zijn van het soort dat hard achter fietsers rent, zoals de mountainbikers die op het pad achter het huis een paar keer per dag voorbij komen. Die jagen ze de stuipen op ’t lijf door hen pijlsnel, zij aan zij, te achtervolgen, honderden meters happend naar hun voeten.

Mootje mag ik niet – of zij mij niet, da’s eerlijker, want daar begon ’t mee. Balou en ik zijn vrienden en ik weet heus wel waarom, ik verbeeld me niks: niet om m’n geld en ook niet om m’n uiterlijk, maar puur vanwege de wandelingen die ik elke dag met ‘r maak. Elke middag, een kilometer of 7.

Dat vond de dokter verstandig, een beetje beweging, maar ik zelf ook, want wandelend doe ik de beste ideeën op. Einstein kreeg die in een schommelstoel, met een loden bal tussen zijn knieën. Al wiegend viel hij bijna in slaap, maar als dat gebeurde zou de bal vallen en zo bleef hij in een staat tussen waak en slaap, waar ontvankelijkheid voor creativiteit het grootst is. Maar goed, ben Einstein niet: ik heb geen schommelstoel.

Ik loop en maak zo nu en dan wat aantekeningen. Balou loopt de ene dag met me mee, de andere dag verdwijnt ze in het bos om een kwartier later weer op te duiken, onder de modder of met een stuk konijn of een te grote tak in haar bek. We komen zelden iemand tegen, maar die paar ontmoetingen zijn wel meteen bijzonder. Zoals die knul die bij de vijver zat, met leren jack en gitaar. Hij zong One van U2. Behoorlijk vals en zeer aanstellerig, waar die gelukkig meteen mee stopte toen Balou grommend voor ‘m stond. Of die hardloper die ik steeds dichterbij hoorde komen, en die, toen ze om de hoek opdook, non bleek te zijn, in haar habijt, wel met joggingschoenen. Rooie Nikes, ik zweer ’t je.

Elke middag, om een uur of 5 staat Balou onder m’n raam, steeds harder blaffend tot ik me buiten heb gemeld en we op pad mogen, het bos in – wie laat wie nou uit?

Werken wordt nog steeds bemoeilijkt door mijn armblessure. Dus plaatste ik vorige week deze advertentie in de Var-Matin: ‘Voulu, une jeune jolie fille pour assister un écrivain Hollandais, blessé mais encore très vital. 5 euro par heure. Auditions à jeudi, Chemin de Correns 12, dès 9 AM.’ Ik werd donderdag wakker van geroezemoes en toen ik uit het raam keek zag ik al een behoorlijke rij op de berg, beginnend beneden bij de put. Het was pas half 9…

Om 9 uur stipt inspecteerde ik samen met Kook, mijn landlord in de Boussarelle, die rij. Sommige meisjes waren gekomen met hun moeder, anderen met een vriendin. Tot m’n verbazing waren er ook wat jongens gekomen, maar die stuurden we weg, hoe feminien ze ook oogden. We konden beginnen en een voor een kwamen de meisjes m’n werkkamer binnen voor een kort diepte-interview met vragen als:
‘Ben je een mensenmens?’
‘Hou je van typen?’
‘Wat is je sterrenbeeld?’
‘Is er leven na de dood?’
‘Vind je ’t goed om ook af en toe in het weekend en ’s nachts te werken? (inspiratie komt niet op kantooruren)

Moeilijke vragen, hoor ik je zeggen, maar zo hoort dat nu eenmaal. Het gaat om inhoud, niet om uiterlijk, zo selecteerde ik bij Robin Good ook de stagiaires.

Kook en ik hadden een systeem bedacht. Degenen die door gingen naar de volgende ronde verzamelden zich in de badkamer, de anderen werden door Kook in de keuken opgevangen met een troostend woord en een kop thee. Het was een spannende middag. Na 4 zenuwslopende ronden eindigden we met 3 kandidaatjes, elk met andere kwaliteiten. Juliette bijvoorbeeld, 22, kon niet goed typen, maar was wel heel gevoelig. Daar was dan weer een mouw aan te passen door dat typwerk over te laten aan Claire, 24. Bianca had weer een ander voordeel, die had wel eens een boek gelezen. Ik slaap er nog een nachtje over en laat je de uitkomst weten.

Om van mijn zware armblessures te herstellen, had de dokter pijnstillers en rust voorgeschreven, maar daar nam ik uiteraard geen genoegen mee. Als modern patiënt, juist niet geduldig, ging ik als altijd op zoek naar second and third opinions, naar alternatieven. Dus vroeg ik m’n fysio in Amsterdam oefeningen te mailen, belde ik m’n eigen huisarts -ik hoorde ‘m zuchten- en bezocht ik een osteopaat: een Ferrari heeft ook niet maar één monteur.

Kook had nog een goeie tip: ‘Ga naar een acupuncturist, er schijnt er eentje in de buurt te zitten.’ Na enig zoeken kreeg ik haar te pakken, een oud vrouwtje zo te horen, en diezelfde middag mocht ik komen – acupunctuur is blijkbaar nog geen hype in de Provence. Lees verder op mijn Substack!

Zoals Robin van Persie die een maand voor het WK z’n beide enkels breekt, zo voel ik me. Net nu ik de laatste hand aan mijn manuscript wil leggen, raak ik zwaar geblesseerd. Kramp in mijn bovenarm, steken rond mijn elleboog en tintelende vingers, steeds erger, vorige week begonnen. Een tenniselleboog, zo lijkt ’t, niet ontstaan door groundstrokes & service-volley, maar door te veel aanslagen per minuut. Waarmee maar weer eens bewezen: hard werken is niet goed voor een mens.

De wachtkamer van dorpsdokter Biscarat beloofde niet veel goeds. Ik zat naast een non, tegenover een man met cholera en in de hoek een vrouw met een hamster in een kooi, wat deed vermoeden dat de dokter bijkluste als dierenarts. De vergeelde poster die aanmoedigde om gezond te eten dateerde van 1974, in het aquarium verdwaalde een radeloze goudvis in een oerwoud van planten.

‘C’est grave,’ zei mevrouw Biscarat – ze bleek ook nog vrouw te zijn, de dokter. ‘U heeft een peesontsteking in uw rechterarm, maar,’ en ze drukte even bij mijn linkerelleboog, waardoor ik ineen kromp van de pijn, ‘ook in uw andere arm.’
‘En nu?’ vroeg ik. Los ’t op, u bent dokter, dacht ik. Schrijf me een aspirientje voor en zeg dat ’t morgen weer beter is.
Ze trok een ernstig gezicht. ‘U mag de komende 10 dagen rien met de computer doen, is dat vervelend voor u?’

Tsja. Best lastig, zonder handen (je wil niet weten waarmee ik dit stukkie heb getypt). Maar ik heb ooit een man ontmoet, Ron Heagy, die zijn biografie met een rietje in zijn mond had geschreven (I’m paralyzed from the neck down… what’s your excuse?) en ik zag Daniel Day-Lewis een boek schrijven met his Left Foot, dus zal het mij ook wel lukken. Wat een ellende…

Ik was op Curaçao om te werken, dus in het hotel kon ik niet eeuwig blijven. Hoewel: Jack Kerouac schreef On the Road in het New Yorkse Chelsea Hotel, waar ooit ook Mark Twain, Bob Dylan en Charles Bukowski woonden. En in het Avila Beach Hotel was ik evenmin de enigste schrijvert. Neêrlands best verkopende was er, in het gezelschap van haar geheime minnaar. En Sonja Bakkert zelf niet, kon ik zien bij het ontbijtbuffet. Zij en Rik F. vielen ’t aan als sprinkhanen, second and third helping, pancakes en hup, nog een portie eieren. Ach, ze had die nacht vermoedelijk geen been dicht gedaan, dus laat ‘r lekker. Morgen weer een balansdagje.

Maar na 4 dagen hotel kon ik terecht in het huis waar ik de komende 3 maanden zou wonen, waar ik mijn boek zou afmaken. Een fijn huis, in Julianadorp, een in de jaren ’30 gebouwd dorp voor het hoger Shell-personeel. ‘Het ligt op de wind,’ zei m’n landlord, ‘dus airco heb je niet nodig.’ Maar ondanks liefst drie fans om m’n bed -en weer nul er in- kon ik niet slapen. Koeler dan 28 graden werd ’t niet en da’s te veel voor deze makamba.

En omdat een ander huis onvindbaar bleek in topmaand december, zat ik na een verblijf van 9 dagen in ’t vliegtuig terug naar Holland. Alleen zeilmeisje Laura was korter op de Antillen dan ik.

En nu? Ik zoek nu een nieuwe plek om te schrijven. Ik moet wel: m’n huis is verhuurd tot half maart. Maar waar kan ik heen? ‘k Wil niet naar Noord-Ierland, niet naar Noord-Ierland, daar gaat alles stuk, waar kan ik heen, ik kan niet naar China, ‘k wil niet naar China, dat is me te druk.

Naar Kaapstad? Daar gebeurt ’t, zeggen Zij Die Het Weten Kunnen, het is the most beautiful city in the world. ‘Kom naar Buenos Aires,’ zei een vriend. Goed idee: Argentijnse meisjes zijn schitterend en ze vallen op Hollandse jongens, zelfs op mollige met gele tanden. ‘Ga naar Ceylon,’ zei een vriend, ‘ik ken daar een theeplantage waar je als een vorst kan zitten.’ Tel Aviv dan? Bruisend en nu al mooi weer. Terug naar Frankrijk, waar ik begin dit jaar zo goed gewerkt heb?

Waar kan ik heen? Luxeproblemen zijn ook problemen. Na de Kerstdagen moet ik weg, aan ’t werk. Ik houd u op de hoogte van m’n whereabouts.

Bij de ingang van het Rijksmuseum, voorlopig nog aan de zijkant, staan zilveren kerstbomen en twee beveiligers aan de kop van een lange rode loper. Ik zie ook wat fotografen en een plukje fans: de Prix de la Mode wordt uitgereikt, er zijn BN-ers op komst! Aan de overkant van de straat hangt de vlag uit voor een ander feest: dat van een uitgever. Daar ben ik uitgenodigd.

‘Nee, vanavond pas,’ doet de taxichauffeur getapt op de vraag van twee vrouwen of hij vrij is. Hij heeft net Harry en Suze Mens afgezet. Victor Reinier en verkering zitten in de volgende. Polderglamour. Bij premières in Tuschinski worden de VIP’s geacht zich te melden om de hoek, waar een limo staat voor de laatste 200 meter.

Ik blijf even kijken en zie de aankomst van de volgende gast: het dikke meisje dat net een hoofdrol heeft gekregen, in, ik geloof, Hairspray (ik lees Privé, Party en Story, bij de kapper). De fotografen doen hun werk en ook de fans willen een foto maken. ‘Willen jullie soms met mij op de foto?’ vraagt het musicalsterretje, haar verse bekendheid nog lang niet beu. Nou, dat willen de fans wel en ze kijken zoekend om zich heen. ‘Meneer,’ vragen ze een voorbijganger, ‘Kunt u een foto van ons maken?’

Dat doet-ie. Dat die man een gelauwerd schrijver is, weten ze niet. Kan je het ze kwalijk nemen? Zou jij Edwin Mortier, die net de AKO Literatuurprijs heeft gewonnen, op straat herkennen? Of Dimitri Verhulst, of dichter Nachoem Wijnberg? Maar speel een rolletje in GTST en je bent op slag beroemd.

De schrijver geeft de camera terug aan de meisjes en kijkt naar de entree van het modefeest. Even twijfelt hij, lijkt het, maar dan steekt hij de straat over, naar de boekenborrel. Weg van de champagne, op naar het lauwe pils. Mooie meisjes aan de ene en mooie gesprekken aan de overkant. Zo gaat dat in de boekenwereld: je moet kiezen. Dus wat wil je? Een hit of literaire erkenning? Wil je geld verdienen of een recensie in de Volkskrant? Het is ’t een of ’t ander, commercieel succes is zeer verdacht: als de massa je goed vindt, is het te toegankelijk, dus te makkelijk en da’s een diskwalificatie.

Boekenbal of Miljonair Fair, ik weet ’t nog niet. Misschien loop ik wel hand in hand met dat mollige musicalsterretje, volgend jaar.

‘Meestal viel ik om een uur of twee half bewusteloos in mijn bed. Drie uur later werd ik wakker – langer kon ik niet slapen door de coke. Op handen en voeten kroop ik door mijn huis, de trap af, naar de keuken. Uit het vriesvak viste ik een fles wodka, nam een borrelglaasje. En nog vier. Dan pas kon ik staan en strompelde ik naar een tafel, waar ik uit een vers pakje coke wat lijnen legde. Na een lijn of drie, soms na meer, was ik in staat te douchen. Om half acht haalde mijn chauffeur me op.’

Aldus sprak Don Schothorst. Toen reclamegoeroe, bedenker van het Zwitserleven-gevoel en Melk de Witte Motor, inmiddels directeur van SolutionS, een grote privé ontwenningskliniek. Ik spreek hem voor m’n boek, want mijn hoofdpersoon kampt met verschillende verslavingen die ik -gelukkig- niet allemaal uit eigen ervaring ken. Van drugs bijvoorbeeld heb ik me verre gehouden, maar Don weet me haarfijn uit te leggen hoe een cokejunkie zich gedraagt, hoe hij liegt, zichzelf bedriegt, hoe hij verliest: Coke de Witte Sloper.

Een kwart van de Quote 500 bezocht z’n kliniek. ‘Er zitten meer verslaafden in de boardroom dan onder de brug,’ zegt Don, nog steeds goed voor een oneliner. De stress van de topbaan mondt makkelijk uit in drank- en drugsverslaving. Om daar van af te komen heeft de CEO het nog lastiger dan een ander: noodzakelijk voor herstel is te erkennen dat je hulp nodig hebt. Dit vraagt nederigheid en die kwaliteit is juist in boardrooms met een kaarsje te vinden. Hoe sterk is de man die accepteert dat-ie het niet alleen kan?

‘Verslaving is een ongeneeslijke hersenziekte,’ zegt Don en steekt de fik in weer een Cohiba – van die verslaving wil hij niet af. Hij heeft er mee leren leven, maar weet dat hij nooit meer kan drinken. Geen druppel: binnen 24 uur zou hij dan op zijn oude niveau van 2 flessen wodka en 5 gram coke zitten. Een prachtige man, Don Schothorst. In zijn ogen lees je ergens nog wel de tragiek van jaren wanhoop en ellende, maar het wrak werd redder. Zo sterk is Don die het niet alleen kon.

Files, dat schijnt schering en inslag te zijn tegenwoordig en dan is er ook een boel gedoe met die kredietcrisis, lees ik in de krant. Wat een ellende. Net als vergaderingen en evaluatiegesprekken, irritante collega’s en een idiote baas. Vroeg opstaan, misschien wel om 8 uur of zo. Hopen op een promotie en wat meer vakantiedagen. Had ik ooit ook mee te maken, vroeger, in een Vorig Leven.

Nu ben ik schrijver. Mijn leven staat in het teken van de kunst. Dus is het vaak liederlijk, om inspiratie op te doen. Ben een bohémien en schuim de straten af, op zoek naar vertier, naar iets dat mijn ziel vervoert. Dat kan de glimlach van een kind zijn, maar vaker natuurlijk die van zijn moeder. Ik eindig de dag pas als ik al de sterren heb geteld en heb de volgende ochtend meestal geen idee naast wie ik wakker word.

Maar het is ook lijden. Schrijven is een eenzaam proces, vaak kom je alleen jezelf tegen. Het is zwaar en pijnlijk en in momenten van vertwijfeling vraag ik me wel eens af: voor wie doe ik ’t eigenlijk? Dan bedenk ik dat ik het doe voor de literatuur, voor de kunst, voor de eeuwigheid. Voor de mensen. Voor u, eigenlijk. Ik lijd voor anderen, wat dat betreft lijk ik op iemand die dat zo’n 2000 jaar geleden deed.

Ik kan me goed voorstellen dat u iets van mijn leven wilt meemaken. Dat kan. Ik laat me graag fêteren. Op uitnodiging kom ik graag bij u thuis, op uw feestje of het diner met uw boekenclubje. Ik geef antwoord op al uw vragen. Ik zal politiek incorrect zijn. Ik zet die mooie fles wijn aan mijn mond en vergrijp me aan uw gasten of personeel. Tevoren kunnen we afspreken wat de grenzen zijn, we kunnen zelfs afspreken dat ik me daar niet aan zal houden – ook misschien wel spannend. Hoeveel u me betaalt, mag u zelf weten. Ik hoor het wel!

Ik moet een beetje oppassen, geloof ik. Op een aantal fronten. Ik kan bijvoorbeeld niet meer zomaar alles schrijven wat ik hier doe en vind, want Cotignac is piepklein en ze kennen me inmiddels. Ik ben ‘de schrijver uit Amsterdam’ (die knappe jongen met die mooie wagen, denken ze er natuurlijk bij). Ik schrijf op internet af en toe over het dorp, weten sommigen. Ja, so what: die rare Fransen kennen toch geen Nederlands of wel soms? Nee, maar ze kennen wel Google Traduction en zo kan zelfs een Chinees Swahili lezen, vandaar.

Ik moet ook oppassen niet te sentimenteel te worden in mijn stukjes. Maar dat is wat deze omgeving met mij doet: mijn gezonde Hollandse cynisme verdwijnt. Neem nou gisteravond. We zouden gaan eten bij iemand thuis, met een man of vijf. Nee, was het ineens, laten we naar de moules-frites-avond gaan, in het dorpshuis. Dorpshuis? Lekker gezellig. Het was georganiseerd door de oudervereniging van de lokale school, ook geen aanbeveling. Het werd nog gekker: iedereen moest een eigen bord meenemen. 

Die tegenzin was na een minuut verdwenen. Het hele dorp zat aan lange tafels, ik herkende de slagersvrouw, de bakker, de lokale dronkaard (een lokale dronkaard, moet ik zeggen, want daar zitten ze goed in, in Cotignac). In de ene hoek schepten de ouders de mosselen en de frites op. Bonnetje kostte zes euro, voor 50 cent kreeg je een glas kir en voor vijf euro een fles wijn er bij. In de andere hoek stond een DJ, nu nog rustig, maar klaar om straks weer le rock te draaien – ze laten geen kans voorbij gaan, die Fransen. 

De kinderen zaten bij elkaar, maar renden liever met beschilderde hoofden of in Spiderman-pak door de zaal. Gaan pas om ’n uur of elf naar bed, trouwens, les enfants. Langzaam, maar heel zeker werd het dorp dronken. Het was knullig, niet pretentieus, goeiig. En prachtig: mensen hebben ’t goed, met elkaar, samen.

Gemeenschapszin, schijnt zoiets te heten. Ik weet niet hoe ’t met jullie zit, maar dat kom ik thuis niet zo vaak tegen, zeker niet in Amsterdam. Ik werd er een beetje sentimenteel van. Sorry. Zal die goedkope kir wel geweest zijn. Om toch klagend te eindigen: er was nauwelijks mayonaise.

Ik was natuurlijk best een beetje zenuwachtig: m’n debuut op het internationale podium, da’s niet niks. Hoe groot zou de crew zijn, moest Kook nog extra koffie en broodjes inslaan of zouden ze met eigen catering komen? Zou hun vrachtwagen wel de berg op kunnen en hoe doen ze dat met stroom? Aggregaat natuurlijk. Straalverbinding via satelliet, neem ik aan.

Om half 12, een uur te laat, tufte een Peugeootje 205 de berg op. Ze waren met z’n tweeën, de cameraman, een kale dikkerd en de presentatrice, een dertiger met een radiohoofd. Via-via hadden ze over me gehoord, over een schrijver Hollandais op een berg in Cotignac en dat leek hun een aardig item voor het wekelijkse cultuurprogramma op de regionale televisie. Prima, voel me nergens te groot voor, bij David Letterman kom ik later wel.

De dikkerd rommelde wat met zijn camera, de presentatrice rookte nog een sigaret of twee en bekeek haar vragen op een briefje. We konden beginnen. En nog een keer, want de camera deed het niet. En nog een keer, want hij was niet zeker van het geluid. Wat een prutsers. Leek wel schooltv. Vergeleken bij hen was AT5 iets als CNN, dat kon ik met mijn 9 maanden Ivo Niehe Producties-ervaring zelfs zien. Er waren overigens wel twee overeenkomsten met Ivo: haar Frans was ook goed en wanneer ze een vraag had gesteld reageerde ze niet op het antwoord.

Vraag 1: waarom heeft u deze streek uitgekozen? Antwoord: vanwege het klimaat, met name het culturele klimaat. Inspiratie hangt hier in de lucht, kun je bijna ademen. Of ze wel wist dat ook Jody Bernal hier een huis had? Nee? Oh.

Vraag 2: wat voor boek schrijft u? Antwoord: C’est un roman très érotique, avec beaucoup d’images.

Vraag 3: bent u een bekende schrijver? Antwoord: Oui, en Hollande je suis un star.

Ben benieuwd naar de uitzending.

Het gaat goed, hier in de bergen. De lente staat op punt van beginnen – en niet pas eind april zoals in Holland. Hier zit al bloesem op de amandelbomen, bloeien de irissen (Kook heeft me uitgelegd hoe die bomen en planten heten. Ik kan zelf nog net een tulp van een roos onderscheiden).

Schrijven vordert gestaag, ben ongeveer op  de helft. Ik haal niet elke dag de 1500 woorden die ik me ten doel had gesteld, maar da’s niet erg. En of het goed is wat ik schrijf, weet ik ook niet. Ik vind het niet slecht, dat is al heel wat en af en toe zie ik op mijn scherm een zin waarmee ik echt blij ben. Ben dan bijna verbaasd waar die ineens vandaan komt. Zo werkt dat met creativiteit en inspiratie, geloof ik: dat gebeurt, niet te veel over nadenken. Karel Appel omschreef het zo, toen hem werd gevraagd naar het Geheim van Creativiteit: ‘Als ik aan het werk ben, ben ik er niet. En alleen als ik er niet ben, ben ik er‘. Hij zag creativiteit als iets dat van buiten af kwam, dat hij als het ware door zich heen moest laten komen en vooral niet in de weg moest staan. Klinkt goed, maar hij is natuurlijk wel de zelfde man die zei: ‘Ach, ik rotzooi maar wat aan’ en weer een emmer verf tegen het doek kwakte. 

Ik vind het hoe dan ook erg mooi om een roman te schrijven, mooier dan ik had verwacht. Ik ben elke dag blij dat ik er weer aan mag werken, aan mag schaven, mag verzinnen. Ben er voortdurend mee bezig, heb zelfs ’n dictafoon naast mijn bed, voor het geval ik ook ’s nachts weer een briljante ingeving krijg. Soms zit ik vast in mijn verhaal, zoals vandaag. Dan schrijf ik maar een stukkie voor mijn weblog. Sorry dat het af en toe wat serieus wordt, de laatste tijd. Ik zal proberen wat meer domme grappen te maken. Dan lezen mijn vrienden me misschien weer, tenminste.

Ik doe natuurlijk wel of het hier fantastisch is, maar de werkelijkheid valt bitter tegen. Heb je Love Actually gezien? Colin Firth was in Zuid-Frankrijk bezig met een boek, maar eigenlijk meer met zijn prachtige Portugese huishoudster. Nou, als dat niet zo bijzonder was, hadden ze er geen film over gemaakt, want ik zit hier gewoon in m’n eentje en kook zelf (en nog slecht ook). 

Mijn huisje ligt diep in de bergen, ver weg van de bewoonde wereld. Mooi in de natuur? Doe mij maar de Nieuwe Prinsengracht. Hier lopen overdag rare spinnetjes door de keuken, wellicht giftig -zo ver weg is Afrika niet- en ’s nachts lopen zwijnen langs het huis, ik hoor ze schuren, grommen en knorren. Nee, de natuur is wreed & gevaarlijk. Vorige week bleek er een vaas te zijn omgevallen in mijn slaapkamer, terwijl ik er niet was, terwijl er geen raam open stond en ik dus ook de tocht de schuld niet kon geven. Wie heeft het dan gedaan? Geesten natuurlijk. Die waren hier rond. In de wouden is het niet pluis, dat zag je in de aangrijpende documentaire Blair Witch Project. Doodeng hier.

En dat doe ik dan allemaal in naam van de Literatureluur. Zit ik hele dagen te schrijven aan een boek dat straks geen hond wil lezen, dat in recensies wordt neergesabeld (‘deze man schrijft zelfs slechter dan Kluun’), dat bovendien geen cent oplevert. Wat een doffe ellende… Nee, leuk is anders.

Ben er. Na een tocht van bijna 5000 kilometer. Hier blijf ik de komende tijd, diep in de heuvels van Cotignac, een dik uur rijden van Cannes en Saint-Tropez. ‘La Boussarelle’ heet het huis. In het hoofdgebouw woont een Nederlands echtpaar, bijzonder aardige mensen. Zij zitten hier nu tien jaar en hebben ’t prachtig gemaakt. Mijn unit bestaat uit twee verdiepingen, boven slaap en werk ik. Alles doet ’t, is nieuw, schoon en mooi. Internet & satelliettelevisie, dus ik kan gewoon naar Studio Sport kijken.

Gisteren heb ik me geïnstalleerd. Computer neergezet, groot beeldscherm er bij, goeie stoel. Vanaf nu moet ik gaan werken. Elke dag om half acht uur opstaan, tegelijk met de zon. Half uur hardlopen -mag ook ’s middags- ontbijten en aan het werk. Elke dag minstens 1500 woorden. Daarna heb ik vrij, mag ik spelen. En ’s avonds zelf eten maken, iets dat ik in Amsterdam misschien hooguit een keer per maand deed. Hier wil ik ’t elke dag, lijkt me gezond en zo, maar ook uit luiheid, omdat ik ’t gewoon te veel gedoe vind om elke dag een kwartier het steile stenen pad naar het huis op en af te rijden.

De Provence vormde ‘een inspiratiebron voor menig artiest’, las ik in een gids: voor Picasso, Van Gogh, Matisse en Peter Mayle (die schreef hier de bestseller ‘A year in the Provence’, wat me ruim onvoldoende lijkt om in dat rijtje te mogen staan…). En voor Mark Schalekamp. Aan de slag. Want dat is het vervelende: ik heb nu geen enkel excuus meer om niet te werken, niet te hoeven schrijven…

De derde etappe leidt van Biarritz naar Belmonte, een dorp op half uurtje van de Spaans-Portugese grens. Nog maar 325 kilometer van de finish in Lissabon. Wilde het graag in één keer rijden, maar zat er echt niet in. Te moe na negen uur. Belmonte is Unesco-beschermd, had ik in gids gelezen, wat vroeger heel wat zei, maar naar ’t schijnt is Spijkenisse dat inmiddels ook bijna. Dit dorp is echter prachtig. Het ligt zoals de naam al verraadt: mooi op ’n berg. Piepklein, met twee hoofdstraten en wat smalle zijstegen, maar wel zijn er drie kerken: twee katholieke en een synagoge. Waarover later meer.

Het is een uur of zes wanneer ik bij mijn hotel aankom. Tas gedumpt in kamer, snel gedoucht en weer naar buiten. Op zoek naar een biertje. Heb ik wel verdiend, lijkt me. Welke van de drie kroegen? Die met de beslagen ramen en de lokale ouwe mannetjes leek me ’t beste. Binnen probeer ik behoorlijk stuntelig behalve de pils -Superbock- ook een snack te bestellen. Barman spreekt geen buitenlands. ‘Ben je Nederlander, moet ik je effe helpen?’ hoor ik achter me. Het is de dorpskapster, enige vrouw in de kroeg. Paula heet ze, Paula Santos. Is achter in de 30 en heeft 23 jaar in Rotterdam gewoond. Dat is te merken, want erg Rotterdams lult ze vervolgens vijf kwartier in een uur (‘nee, toen had ik een stoel bij een zaak in Capelle, maar ja, de baas hield z’n handjes niet thuis, toen ging ik dus naar Schiebroek, naar Ben van Leeuwen, ken je die? Nee? Nou maakt niet uit’ etc). Lief mens, daar niet van! Als ik ook even wat mag zeggen, vraag ik waarom er in het dorp een synagoge is. Zijn er zoveel Joden of zo? Grote hilariteit, de hele kroeg bemoeit zich er mee. Ja, veel Joden in Belmonte. 100? 150? 130, weet iemand stellig. Paula houdt ’t op 120.

Even later, als ik wil eten, loodst Paula me naar het restaurant, twee straatjes verder. Het is nog te vroeg, de keuken is nog niet klaar, maar Paula bestelt vast voor me en meldt dat ik om 8 uur terug moet komen (ik heb niks meer in te brengen). Dus lopen we weer even terug naar de kroeg. ‘O, dat is mooi, kan ik het meteen even vragen!’ gilt Paula, als we om de hoek een gezin tegen het lijf lopen, blijkbaar Joods. ‘Met hoeveel zijn jullie eigenlijk in Belmonte?’ vraagt ze, zonder inleiding, plompverloren – hoe Rotterdams kun je zijn. Ongeveer 120, zegt de man, volkomen verbouwereerd. ‘Ik had gelijk!’ roept Paula even later triomfantelijk tegen de ouwe mannen.

Een half uurtje later schuif ik aan in het restaurant. Goeie tafel in de hoek, waar mijn eten al klaar staat. Rijst met gans, een lokale specialiteit. Met een Superbock. Geserveerd door de lokale vamp. Het is een mooie dag.

In Biarritz logeer ik bij Rogier. Rogier is de broer van een vriend, maar heb ik al zeker 6 jaar niet gezien of gesproken. Ik belde ‘m pas gisteren, om iets te drinken aan het eind van de dag, aangezien ik van plan was een stop te maken in zijn dorp. Niks hotel, geen sprake van, ik moest en zou bij hem logeren. Nou, graag dan. Rogier verdient geld met maken van websites, is getrouwd met een Franse, heeft een lief dochtertje van 3, een Mehari en een zelfgebouwd huis. Bovenal is hij surfer, daarom is-ie in Biarritz gaan wonen. Golven zijn tot wel 5 meter hoog (ze hebben namen, echt!). Hij is bijna 2 meter, heeft een baard en lijkt op Liam Gallagher.

Ik zou een avond blijven en de volgende ochtend vroeg doorrijden richting Portugal. Maar Rogier gaat morgen snowboarden, zegt hij,  op een dik uur rijden, in de Pyreneeën. Of ik mee wil? Tuurlijk. Dus sta ik de volgende dag op ski’s -ik snowboard niet. Ben geen puber!- in prachtige sneeuw, in de zon, in fijn klein oord waar geen hond is. We zijn met z’n drieën:  Rogier’s maat Alexis gaat ook mee. Alexis is een jaar of 34, karatekid, surfboy en heeft -volgens Rogier- een vreselijk knappe vriendin. Maar hij is ook arts en Duitser. Man met vele kanten, zou je zeggen. Een kant laat-ie al snel zien. In de auto -het is dan nog geen half 8- vertelt Alexis dat hij een nieuwe sextoy heeft: een ring die hij om zijn pik schuift, met daaronder een soort trillende torpedo die de clitoris van zijn vrouw moet toucheren. Op het moment dat hij dat vertelt ken ik ‘m toch zeker een half uur. Waar het hart van vol is… ‘Bumsen macht die Beine schwach’, zei de coach van Rocky in de Duitse nachsynchronisierte versie. ‘Du machtst mir die Hose zu enge’, ook een zin die ik graag aan Duitsers zeg om te laten merken dat ik echt wel iets weet van hun taal. Komt ook uit een film. Uit Tirol, geloof ik.