Maand: november 2013

Ze kijkt op haar beeldscherm, ziet dat mijn strafblad wel meevalt, kijkt nog een keer naar me, beveelt me mijn zonnebril af te zetten, bladert in mijn paspoort en zet ergens een stempel, met de tegenzin en een bozig hoofd that come with the job. Ik mag doorlopen.

Stel je voor dat op de Kalverstraat, misschien ter hoogte van Perry Sport, een grenspost is en dat de straat tot de H&M, tachtig meter verder, dichtgespijkerd niemandsland is onder controle van de VN. Dat je na de H&M, na de andere grenspost, in de Republiek der Noord-Nederland komt, in feite een provincie van Duitsland dat dit deel van het land bezet.

In Nicosia is dit hoe het gaat. Ledras Street is de lokale Lijnbaan, met halverwege één van de weinige overgangen naar Noord-Cyprus, een land dat slechts wordt erkend door Turkije, bezetter van een derde van het eiland sinds 1974. Die grens is de laatste jaren minder hermetisch: de Turks-Cyprioten komen af en toe over om te winkelen bij hun rijkere Grieks-Cypriotische buren of om gebruik te maken van het hun -gratis!- geboden onderwijs of gezondheidszorg.

Maar lang niet elke Grieks-Cyprioot is op zijn beurt naar de andere kant gegaan sinds dat weer kan. ‘Ik weiger mijn paspoort te moeten laten zien om te reizen in mijn eigen land,’ zeggen sommigen. Of ze hebben geen zin te zien hoe hun familiehuizen, in allerijl achtergelaten, zijn ingenomen door Turks-Cyprioten of enkele van de 200.000 vasteland-Turken die de afgelopen decennia zijn overgevaren. Die eten van hun tafels, soms zelfs nog omringd door hun familiefoto’s.

Ronduit bizar is de aanblik van de stad Famagusta, ooit een mondaine badplaats waar Elisabeth Taylor en Richard Burton zich verpoosden. De Turken veroverden de stad en zetten er een hek omheen, verboden toegang voor iedereen, behalve de VN-soldaten die al decennia de vrede moeten bewaken, zij mogen patrouilleren door de straten van deze ghosttown.

Deze versie van het verhaal hoorde ik van mijn Grieks-Cypriotische gastheren in Nicosia, het Berlijn van de Méditerranée. Wellicht zien de Turken het anders, je weet het nooit.

Filmpje 1: de grensovergang in Nicosia (0.27).
Filmpje 2: Famagusta vanaf het strand (0.18).
Dit beeldmateriaal is volstrekt illegaal gefilmd.

Lijn C5 begint op Atocha, het belangrijke Madrileense treinstation dat op 11 maart 2004 werd getroffen door een terroristische aanslag, exact tweeënhalf jaar na die in New York. Er is niets dat nog aan deze tragedie herinnert, misschien met opzet, om boeven niet te belonen, negeren is vooruitzien.

Lijn C5 eindigt, na een ritje van drie kwartier langs oorlogsbekleurde muren waarachter huizen steeds hoger en winkels steeds groter rijzen, tot mega-IKEA’s en flats die hele dorpen herbergen, in Móstoles. Al was ik er niet voor de lol, maar voor een bezoek aan Y in het kader van project X, toch was het de moeite waard. Ook dit was Madrid – alleen niet dat van de Puerta del Sol, Gran Via en het Prado.

In het winkelcentrumpje naast het metrostation een slager met meer vliegen op de hammen dan klanten in een jaar, een speelautomatenhal, zeker vier leegstaande winkels en twee schoenwinkels, pal tegenover elkaar. Voor zes euro kan je al slagen, het duurste paar in de etalage kost je dertien euro. Uit de ramen van de huizen boven de winkels wapperde de was, maar vooral ‘te koop’-borden. Vandaag stond het vet in de kranten: Spanje was eindelijk uit de recessie, na twee jaar. Dat hadden de rekenmeesters en economen mooi bedacht, maar het nieuws was hier even veel waard als een bericht over de ontdekking van een goudader in een grot in Nieuw-Zeeland.

Deze straat schreeuwt om entertainment, zal de vrouw hebben gedacht toen ze vanochtend een plekje voor haar orgelmobiel zocht. Een brommer met een laadbak waarin een synthesizer, een Casio, model jaren ’80, is vastgesnoerd. Met één hand rookt ze, met de andere produceert ze zigeunerclassics, veel te hard –wil je ’t horen?– maar pas verontrustend wordt het wanneer ze er bij gaat zingen en zelfs haar hond, ingeklemd tussen een blik benzine en wat plastic tassen onderin het orgelmobiel verder wegkruipt.

Vlak voor je het Mostoles binnen rijdt, kijkt Iker Casillas op je neer vanaf een reusachtig bord. De keeper van Real Madrid, geliefd want zo gewoon gebleven in een team dat altijd een hele kosmos aan sterren heeft, zegt trots: ‘No soy galactico, soy de Móstoles.’