Op hippiesafari in Christiania – Kopenhagen

De hoofdstraat van Christiania heet Pusher Street. Niet wegens vernoeming naar Øle Pusher, de vermaarde Deense uitvinder van glutenvrije muesli, maar omdat hier de dealertjes lopen. Schichtig, capuchon over het hoofd, of iets openlijker, zittend achter zonnebrillen aan in elkaar getimmerde loketjes. Alleen softdrugs, zeggen ze.

Vrijstaat Christiania, een voormalig kazernecomplex in het centrum van Kopenhagen, wordt sinds de jaren ’70 gekraakt door hippies. Een ‘sociaal experiment’, met eigen munt, vlag en regels en de bewoners kregen het zowaar voor elkaar dat hun gebied een zekere autonomie kreeg: de overheid stond in een speciale Christiania-wet het gebruik van de grond en het bouwen en bewonen zonder vergunningen toe.

Progressief, anarchistisch, collectivistisch, open, onafhankelijk, experimenteel, creatief en vredelievend moest het zijn, dat Christiania. Tja. De afgelopen decennia heeft de politie er talloze invallen gedaan, vooral vanwege de uitbundige drugshandel, er vielen doden in oorlogjes met Hells Angels-achtige bendes die die handel wilden controleren. Journalisten werden geïntimideerd, net als omwonenden.

Of mensen die gewoon een kijkje komen nemen, zoals ik. Daar mocht ik niet zitten, foto’s maken was verboden en waarom had ik twee draadjes aan mijn telefoon, willen twee agressieve becapuchonde mannen weten – er is niet veel wat mij vrij staat in deze vrijstaat. Om lucratieve drugshandel te beschermen moet je niet al te open en vredelievend zijn.

Christiania, sociaal project dat tegenwoordig een miljoen bezoekers per jaar trekt. Aapjes kijken op hippie-safari, langs ateliers met heuse kunstenaars, langs vegasnackbarretjes en een potje blowen op een pleintje waar het bandje The Doors speelt. De gebouwen ogen veilig vervallen, met muren even wild beschilderd als de huid van de bewoners, maar overal staan prullenbakken en natuurlijk kun je pinnen, want anarchistisch zijn is leuk, maar praktisch zijn is beter.

Relitoerisme – Vilnius

Het is 8 uur volgens mijn wekker, 54 uur volgens de kerk. Zo vaak althans gaan de klokken tekeer op zaterdagochtend – kan je nagaan hoe het morgen zal zijn. Dit is Vilnius: de ommuurde oude stad heeft meer kerken dan Amsterdam rooie lichtjes. Een paar Russisch-orthodox, maar al die andere katholiek. Want Rooms zijn ze in Litouwen, dat is het grootste verschil met protestantse buurman Letland. Er waren ooit ook 105 synagogen, maar daar is er nog maar eentje van. Een glazen holocaust-herdenkingsplaat in Vilnius’ getto wordt zo’n beetje elke maand aan scherven geschopt.

Die kerken zorgen voor een apart soort bezoekers, reli-toeristen, hetzelfde slag dat je vindt in Lourdes, Jeruzalem of Rome. Nog een groot verschil met buurstad Riga: dat trekt elk weekend vooral budget-airliners vol Engelsen op stagnights. Ik bezocht er ook een paar, al is het maar omdat ik gelovig ben en het dan wel zo aardig is om af en toe bij God thuis te komen.

De Stanislaus- en Ladislauskathedraal, uit begin 15de eeuw, is de bekendste van de stad. Mooi wit, met een losstaande klokkentoren schever dan die van Pisa. En van binnen goed sober, daar worden we rustig van. Maar mijn favoriet was de enige uniate kerk, Oosters-Katholiek, dus trouw aan de Paus, maar de riten orthodox. Tikje verscholen, tikje vervallen. Dit jaar vijfhonderd jaar oud, stond op een plastic spandoek boven de deur.

Vijf dagen was ik in Vilnius, en elke dag kwam ik er wel even. Meestal zag ik dezelfde priester, een mannetje dat ook minstens vijfhonderd was -wat kan in religieuze kringen: Abraham werd 175, Methusalem meer dan 1000. Hij veegde een hoekje, legde wat kaarsen recht. En ik weet niet of het typisch Oosters-Katholiek is, zo straf zit ik er niet in, maar aan houten bankjes deden ze niet. De bankjes waren zacht en laag, model jaren ’70, eerder geschikt om te loungen. Een fijne kerk. Maar kennelijk en gelukkig niet goed genoeg voor de reli-toeristen, want die lopen de poort straal voorbij, netjes in het gelid achter de gids met vlaggetje, op weg naar een van de andere 631 kerken in Vilnius.