Maand: mei 2010

Slecht nieuws is slecht voor je – Opiniestuk

Volledige versie van stuk in Trouw – 12 mei 2010:

Enkele jaren geleden zou men niet zo snel in paniek zijn geraakt als nu gebeurde tijdens de Dodenherdenking op de Dam, zeiden onder meer Job Cohen. Ze zien het als bewijs van toegenomen angst in de samenleving. Angst die niet gegrond is: feiten wijzen uit dat Nederland veiliger is dan ooit. Dit verschil wordt veroorzaakt door partijen die garen spinnen bij die angst, stelde sociaal psycholoog Van de Sande in De Volkskrant van 6 mei: politici, de beveiligingsindustrie en de media.

Het verschil tussen deze drie partijen is dat de politicus en de beveiliger een oplossing (zeggen te) bieden voor de angst, terwijl die media de angst creëren. Als zij hier mee zouden stoppen, zou de beveiliger minder te doen hebben en de politicus op een andere manier moeten proberen te scoren.

Op 4 mei riep één iemand in het publiek ‘bom, bom!’, waar kranten, radio en tv dat al jaren doen, elke dag. En het zal alleen maar erger worden: wat vroeger sensationeel werd gevonden is dat nu niet meer. Om de lezer of kijker te blijven paaien, om de sensatiezucht te blijven voeden, zal er steeds heftiger moeten worden bericht. Kan je die lezer of kijker, de nieuwsconsument, iets kwalijk nemen? Ach, kun je de mens kwalijk nemen dat die lui is?

Ik denk dat het wel nodig is dat de consument afkickt van zijn sensatieverslaving en de enige manier waarop dat kan is via de dealer. Ook al bestaat de dealer, de nieuwsbrenger, al lang niet meer uit een klein aantal gezaghebbende kranten en twee televisiejournaals, maar word je tegenwoordig van alle kanten bestookt, toch kan er iets aan worden gedaan. Moet er iets aan worden gedaan, vind ik: een angstige samenleving is een serieus probleem. Een angstige samenleving leidt tot paniek op de Dam, tot onverdraagzaamheid en geslotenheid, tot wij-zij-denken, tot agressie en antidepressiva.

Zoals roken de fysieke gezondheid schaadt, schaadt angst de mentale gezondheid. Op pakjes sigaretten staat op last van de overheid dat Roken Dodelijk Is. Zou de overheid niet ook kunnen waarschuwen dat Blootstelling Aan Te Veel Agressie, Verkrachting En Oorlog Leidt Tot Angst? Films zijn soms pas geschikt voor mensen van bepaalde leeftijd, maar een overkill aan ellende kleurt het beeld van elk mens, volwassen of niet. Of zoals Michael Moore concludeerde in Bowling For Columbine: dat er meer gemoord wordt als gevolg van alle moord op TV.

‘Nieuws is nieuws,’ stellen de hoofdredacteuren: ‘wij brengen wat belangrijk is’. Het blad Ode definieerde nieuws ooit als iets dat nieuw is. Conflicten en oorlogen zijn dat niet, dat kennen we al veel te lang. Ik bepleit niet dat alleen maar goed nieuws moet worden gebracht. Maar wat zou helpen, wat niet zou bijdragen aan de perceptie van een onveilige en onrustige samenleving, is als media niet elk incident zo uitvergroten als nu gebeurt. Te vaak wordt van een mug een olifant gemaakt, van hype naar hype gehupt.

Kan het anders? Het probleem is wel dat de meeste van die media in privé-handen zijn en dat brengt met zich mee dat voor deze partijen overleven en winst maken belangrijker zijn dan het meewerken aan de mentale gezondheid van een samenleving. Maar gelukkig is er dan nog wel de publieke omroep, betaald met overheidsgeld. Op die zenders zouden wel degelijk andere journalistieke keuzes kunnen worden gemaakt, daar zou de verspreiding van angst gestopt kunnen worden. Moeten worden.

Roze Zadel

Sommige mensen hebben een bos krullen, ik moet een muts dragen als het koud is. Ik heb er twee: een degelijke blauwe en een groene van Feyenoord. Meestal draag ik die blauwe, maar ik kan natuurlijk niet de hele winter dezelfde op. Ik woon in Amsterdam, moet u weten en dus roept mijn keuze voor de groene muts reacties op. Van het welgemeende ‘vuile tiefes-kakkerlak’ tot de thumbs-up van opvallende veel Amsterdamse agenten, blijkbaar net als ik fan van die sympathieke Rotterdamse volksclub.

Je moet een beetje opletten, als je zo’n muts draagt (in Rotterdam zou je met een Ajaks-sjaal, -pet, -shirt of -sleutelhanger al na 3 minuten gelyncht zijn door een woedende menigte). Nu ben ik niet vies van een provocatie, maar het is me teveel een statement – een beetje vermoeiend. Dus zet ik maar weer die blauwe op als het vriest.

Mijn fietszadel lekte, kleverige gel bleef aan mijn broek plakken. John de Fietsenmaker keek er naar en had een oplossing: een plastic hoesje. Nee, het kostte niks, zei die – aardige gozer, die John. Treuzelend stond ik met dat gegeven paard in de deuropening: het was roze. Wat te doen? Ga ik fietsen met een roze zadel? Wat zullen ze wel niet denken, de mensen? Ik heb geen vriendin, wat ruimte laat voor speculaties. In het schap lagen nog meer hoesjes, fluorescerend gele en lichtblauwe. Kan ik aan John vragen om een andere kleur? Hoe kleinzielig is dat? Maar ja, een felroze zadel: het is een nogal een statement. Ik liep de winkel uit met de roze hoes en neem voortaan wat vaker de auto.

Roze heeft niet overal een zelfde connotatie. In Italië is roze retecool. Gianluigi Buffon, de keeper van de squadra azzurra, draagt vaak een roze shirt. AC Palermo, een goede middenmotor in de Serie A, speelt ook vol trots in ’t roze. En vandaag reed de Giro d’Italia door de stad. Ivan Basso, Alessandro Petacchi en Alexandre Vinokourov flitsten op 50 meter van mijn huis. De beloning voor de beste rijder is de roze trui. Super Mario Cipollini, playboy en sprintkanon, startte de Giro een paar jaar geleden zelfs op een roze fiets, met roze wielen en een roze zadel. Een statement. Al is het algemeen bekend dat Italianen het liefst zonder zadel fietsen.

Jochem en het goede doel

‘En, ben je blij dat ik terug in het land ben?’
‘Nee.’
We hebben net een balletje getrapt tegen de muur van zijn school en zitten nu even op het terrasje om de hoek.
‘Lekker aardig joh. Zijn dat eigenlijk nieuwe keepershandschoenen?’ Ze zijn een maat of 4 te groot.
‘Ja, gisteren gekocht.’ Gisteren was Koninginnedag. Niet mijn favoriete dag, voor m’n buurjongetje wel. ‘Ik heb ook een nieuw skateboard. En weet je hoeveel ik verdiend heb?’
‘Nou?’
’23 euro en 84 cent.’

Naast ons op het terrasje zit een studentenmeisje, met een kapsel van een halve basisbeurs en Uggs, stel je voor dat je koude voeten krijgt – als is het mei.
‘Wil je m’n geld zien?’ Van onder zijn T-shirt haalt hij de portemonnaie, die bungelde aan een touwtje om z’n nek en gaat zijn geld nog eens tellen, voor de tiende keer waarschijnlijk. Een briefje van 5 en verder muntgeld, waarvan hij keurige stapeltjes maakt.
’24 euro 15. Het is meer geworden!’
Hij wordt vast een uitstekend bankier: niets doen en toch rijker worden.
‘Als je zo veel geld hebt, kan je mij wel trakteren, toch?’
‘Nee,’ zegt Jochem.
‘Ook niet als ik raad welk getal jij in gedachten hebt? Een getal onder de 10?’
‘Okay.’
‘7,’ zeg ik en zie aan zijn gezicht dat het juist is. ‘Goed, hè?’
Even overweegt hij te ontkennen, maar balend geeft hij toe. ‘Hoe weet jij dat nou weer?’
Het is zijn lievelingsgetal, maar bijna altijd heeft iemand 7 in gedachten, meisjes sowieso.

‘Ik wil graag het duurste dat u heeft, want hij betaalt,’ zeg ik tegen de ober.
Jochem kijkt of ’t hem niks kan schelen.
‘Ik zeg, dus gast, doe niet zo simpel.’ Het studentenmeisje naast ons praat vervelend hard in haar telefoontje. ‘Nou dan heb ik zoiets van, echt, wat een loser, zeg.’
Jochem doet het wicht na, strijkt net zo overdreven door zijn haar, het meisje ziet ’t en steekt haar middelvinger op.

Als het tijd is om af te rekenen, verdwijnt Jochem naar de WC, een truc die sommige van mijn vrienden ook wel eens uithalen. Ik leg 5 euro bij zijn vermogen.
‘Een cola en een cola-light, dat is 4,80, meneer,‘ zegt de ober, die gewacht heeft tot hij terug was. Jochem kijkt trots en telt het gepast voor ‘m uit, inclusief een fooi van 10 cent.

‘Hoe heb je gisteren eigenlijk je geld verdiend?’ vraag ik als we naar huis lopen.
‘Ik verkocht oude DVD’s van m’n moeder. Maar je kon ook iets geven aan het goede doel, daar had ik ook een spaarpot voor. Voor het JKF. Weet je wat dat is?’ Hij wacht mijn antwoord niet af. ‘Het Jochem Kinderfonds,’ zegt-ie triomfantelijk.
Mijn buurjongetje, ook nog krent en oplichter: een groot bankier in spe.