juli 2009

NRC 27 juli – De Laatste Koning

NRC Handelsblad vroeg wat voor koning Willem-Alexander zou moeten zijn. De laatste, vind ik. Lees maar:

NRC

Voor het geval je het niet kan lezen, volgt hier de tekst nog eens:

De Laatste Koning

Zoals W.F. de Klerk geroemd is als degene die Apartheid heeft afgeschaft en de weg vrij maakte voor Nelson Mandela, hoop ik dat Willem-Alexander de laatste koning van Nederland zal zijn – een koning die heeft meegewerkt aan de herinvoering van de republiek.

Erfopvolging is fundamenteel verkeerd. Dat Willem-Alexander een uitstekend staatshoofd zou kunnen zijn, zoals zijn moeder, doet niet ter zake. Hij wordt het niet na gewonnen verkiezingen, maar door geboorte.

Of hij zo goed zal zijn, is nog maar de vraag. Dat koningin Beatrix het is, is puur geluk. Niet al haar voorgangers waren van haar niveau, waarom zouden haar opvolgers dat wel zijn? En die toevallige kwaliteit is een risico, aangezien de koning meestal lang zit en qualitate qua macht heeft. De officiële macht is al niet gering (aanwijzen formateur, voorzitter Raad van State), zijn informele macht is enorm.

Die macht is lang niet altijd zichtbaar, al is er veel af te leiden aan de lichaamstaal van diegenen die het koningshuis omringen. In de nabijheid van een koninklijke hoogheid vergeten mensen makkelijk hun trots en eigenwaarde en transformeren zelfs premiers tot lakeien en slippendragers – Kok, maar Balkenende helemaal.

Ik hoop dat Willem-Alexander zijn functie opheft uit principe, maar hij mag het ook doen uit eigen belang. Ik kan me niet voorstellen dat hij niet liever iets anders had willen worden. Het mooie is dat dit alsnog kan. Ik gun ’t hem van harte dat hij als Alexander van Oranje fijn met zijn gezin zal verhuizen naar Argentinië, waar hij rustig kan jagen, wateradviezen kan geven en zijn autobiografie kan schrijven. De titel: Willem-Alexander, laatste koning en held.

Een sekte is makkelijk gemaakt

Vroeger dreigde mijn moeder me naar balletles te sturen wanneer ik nog één keer met lawaai de trap afkwam. Een zelfde angst bekroop me toen mijn trainster op de sportschool zei: ‘Ga jij maar eens naar yoga, jongen.’ Ze had al vaker haar lachen niet kunnen inhouden als ik bij het stretchen nauwelijks mijn knieën kon raken. ‘Ik heb korte hamstrings, doordat ik altijd gevoetbald heb,’ stamelde ik dan.

Ooit ben ik een keer naar Bikram Yoga gegaan. Ken je ’t? Twee uur lang in een zaaltje vol yoga-freaks in een temperatuur van 50º. Onder leiding van een irritante Amerikaan moet je van alles. Loodzwaar vond ik ’t, vanwege de temperatuur en de oefeningen, maar vooral vanwege de stank. Ik mag dan niet lenig zijn, stinken doe ik niet. Niet zoals die groezelige types op de matjes naast me. Het is niks, maar waarom gebruiken die verantwoorde mensen geen deo? Gaan spiritualiteit en zeep niet samen? Denken ze soms dat de kosmos je doucht? Ik wel eens gelezen dat vooral mensen met een slecht karma stinken, misschien is dat ’t.

Met lood in m’n schoenen meld ik me bij een yogaschool. Ik ben een kwartier te vroeg, dus wacht ik met een kop brandnetelthee en een biologisch koekje in de kantine. Er zitten een man en een vrouw, zij wat mollig en Duits, hij knokig en eind 40. Bij binnenkomst heb ik hen gegroet, ze antwoordden niet.

‘Laat het gekwetste kind in je los. Geef ’t ruimte. Vraag wat het wil.’

Ik moet wel meeluisteren.

‘Ja, dat ies wat iek verlang.’

‘Je moet ’t een plekje geven, het hoort bij jou, kijk er liefdevol naar.’

‘Ja, mooi hoe jai dat zegt,’ zegt ze bewonderend.

De man doet me denken aan een John Malkovich-rol: zalvend maar intussen heerszuchtig en doodeng.

‘Goed zo, Keke, je voelt al een stuk rustiger.’ Hij streelt haar rug, wetend dat de buit binnen is.

Valt me vaker op in die spirituele hoek. Onzekere leerlingen onderwerpen zich graag aan dominante docenten met enorme ego’s – in weerwil van wat ze prediken. ’n Sekte is makkelijk gemaakt.

Ineens draait hij zich naar me, werpt een priemende blik, zich afvragend of ik nou die oude Happinez aan het lezen ben of zit af te luisteren. Ik schrik me een hoedje. Als deze creep maar niet straks mijn leraar is…

Dat is hij niet. De les is goed en gelukkig staat het raam open.

Het Heemsteeds Leesgenootschap

Via-via had ze gehoord dat ik beschikbaar was voor boekenclubavondjes.

‘Wat is uw budget?’ vroeg ik.

‘Zeg maar Josje hoor.’

‘Wat is uw budget, Josje?’

Daar had ze nog niet over nagedacht. Ze belde terug. Uiteindelijk was er 250 euro. ‘En heerlijk eten, want ik laat ’t altijd prima cateren,’ zei Josje, dus ging ik naar Heemstede.

Met z’n elven waren ze, de dames van het Leesgenootschap. Kirrend en toen ik binnen kwam al zeker een uur hard aan de witte wijn. Maar tussen de 35 en 50 jaar, dus boekenkopers bij uitstek: goed publiek om mijn materiaal op te testen. Braaf opende ik met mijn gedicht Voetbal & Meisjes, maar ik pakte stevig door met een behoorlijk pikante passage uit mijn boek.

Een opgewonden siddering ging door de kamer.

‘Is het autobiografisch?’ vroeg er een.

‘Ach, laat ik zeggen dat ik voor sommige scènes research heb gedaan.’

‘Goh, en waar haal je nou je inspiratie vandaan?’

‘Die haal ik uit m’n ongelukkige jeugd en een verloren liefde.’

Het was afgelopen dinsdag, de avond van Michael Memorial, dus op een goed moment stond ik op van tafel en liep met bord en fles wijn naar de televisiekamer. Josjes dochters, 15 en 17, zaten er al. ‘Stomme moeder hebben wij, hè?’

Met z’n drieën zaten we op de bank, rustig naar de speeches en optredens te kijken.

Niet lang.

‘Oh, híer zit de schrijver.’

‘Sst,’ waren de dochters geïrriteerd, ‘Mariah Carey zingt.’

In een mum van tijd hadden alle dames van het Leesgenootschap mij en de televisiekamer gevonden en voor ik ’t wist zat ik ingeklemd tussen forse dijen en borsten. Samen met 13 vrouwen zag ik hoe Michael Jackson langzaam maar zeker heilig werd verklaard. Nooit geweten dat Michael de grote bruggenbouwer tussen zwart & wit was en de belangrijkste filantroop ooit. Over een week wordt waarschijnlijk bekend dat Michael E=mc² heeft ingefluisterd bij Einstein en hij op het punt stond de vrede in het Midden-Oosten te brengen.

Af en toe werd er een hand op m’n bovenbeen gelegd, maar daar had ik geen zin in, niet nu mijn gage maar 250 euro was. De wijn werd nog steeds geschonken als limonade. Het was een mooie avond.

Are you being served?

Waitress Hopelijk zijn de meeste toeristen te stoned en dronken om te merken hoe onbeleefd, onvriendelijk, traag en soms ronduit honds ze behandeld worden. In taxi’s, winkels, maar vooral in de horeca: het zal even wennen zijn. Nederland is wereldkampioen Slechte Service, Amsterdam de hoofdstad, het Vondelpark haar epicentrum.

Daar zat ik weer eens op een terras, vorige week. Wilde graag iets eten en drinken, maar dat bleek ingewikkeld. Ik vertelde het meisje dat ik niet tevreden was. Dat vond ze vervelend. Even later kwam ze terug. ‘We hebben overlegd met de bedrijfsleider en we willen u niet meer bedienen. Kunt u nu weg gaan?’

Ach, Nederlanders en service… Krajicek was misschien de laatste met een goede. Hoe komt ’t? Twee zaken werken elkaar tegen. Aan de ene kant wil, nee eist, de Nederlandse klant goede service en een beetje rap, want daar betaalt-ie immers voor. Daar tegenover het Hollandse gelijkheidsbeginsel: zo’n klant moet vooral niet denken dat-ie meer is dan ik. Bedienen staat in laag aanzien in Nederland, omdat het ongelijkheid suggereert en hiërarchie, daar houden we niet van. Bedienen is voor weinigen een vak, maar een bijbaantje of iets tijdelijks. Weinigen vinden het mooi om het een klant -gast- naar de zin te maken. Dat een klant meer omzet als die het goed heeft interesseert de bediening nauwelijks. Het levert misschien hooguit een grotere fooi op, maar die vormt slechts een fractie van het loon. Dus waarom zou je?

Ik stem met mijn voeten en mijd voortaan het Vondelpark. Maar het kan ook anders. Zondag belandde ik in The Pancake Factory, met A. en zijn hond. De pannenkoek is het hoogtepunt van de rijke Dutch cuisine, dus de tent zat vol toeristen. Bediening was fijn, vooral het meisje dat ons de pannenkoek appel-kaas bracht, van zeker 3 centimeter dik. De hond kreeg een bak water, A. extra poedersuiker en ik haar telefoonnummer. Zo kan het ook.